Een jaar of vijftig geleden sprak men niet open en vrij over menstrueren en alles wat daarbij kan komen kijken. Kinderen werden niet of nauwelijks voorgelicht over de werking van hun lichaam en zeker niet over vruchtbaarheid en het krijgen van kinderen. Maandverband lag niet open en bloot in de winkels maar werd vanachter de toonbank gehaald en ingepakt zodat niemand kon zien dat het gekocht werd. De meeste vrouwen gebruikten toen nog badstoffen doeken voor het bloeden, die ze iedere keer moesten uitwassen. De wereld van seksualiteit en alles wat daarbij hoort, bleef voor het grootste deel van de mensen een gesloten duistere wereld waar niet over gepraat mocht en kon worden, hooguit wat besmuikt over gelachen. De kindertjes kwamen uit de bloem- of boerenkool of werden thuisbezorgd door de ooievaar. En omdat de ooievaar de moeder daarbij had gepikt in haar benen, moest ze een paar dagen in bed blijven liggen. En dat verhaal werd door bijna alle kinderen toen ze nog jong waren, geloofd. Gelukkig is dit veranderd en worden veel kinderen al op jonge leeftijd voorgelicht over het krijgen van kinderen, seks, menstruatie en een zaadlozing. Helaas niet altijd op een manier waarbij de nadruk ligt op respect voor elkaars lichaam en gevoelens. Het lijkt er soms op of het seksuele een middel is geworden om geld mee te verdienen of om te krijgen wat je wilt. De reclamewereld is behoorlijk geseksualiseerd, het motto lijkt: gebruik een lichamelijk aantrekkelijke jonge man of vrouw die jouw product aanbeveeld en het wordt verkocht en het liefst op een manier die vele sensuele prikkelingen oproept. In videoclips op de televisie worden liedjes ongeacht of de man of vrouw kan zingen nogal eens op een zeer sensuele, erotische en zelfs soms pornografische manier aan de man/vrouw gebracht. Zelfs het overal vrij te verkrijgen maandverband wordt gepresenteerd alsof dat verband de oplossing van alle menstruatieproblemen uit de wereld helpt en het een feest lijkt te menstrueren. De positieve kant van de openheid is dat mannen zich niet langer generen om maandverband mee te brengen voor hun vrouw en dochter en dat seks niet langer een taboe is en dat er vrijelijk van genoten mag worden maar dit geld echter nog niet voor alle culturen en religies. In die culturen en religies is de rol van een vrouw en dus ook van haar seksuele leven nog steeds ondergeschikt aan dat van de man. In veel landen wordt menstruatie cycles nog steeds als onreine periode beschouwd. Tijdens de menstruatieperiode is het de vrouw daar dan ook verboden om een aantal dingen te doen. Het paradoxale in het Westen is echter, dat ook al lijkt het taboe verdwenen er toch nog niet echt openlijk en vrijuit over gepraat wordt en zeker niet met mannen, zowel over het menstrueren, de beleving van seks en alles wat daarbij komt kijken. Bij veel mensen treedt er nog altijd een soort schaamtegevoel op omdat ze eigenlijk diep in hun hart nog steeds van mening zijn dat je over dergelijke zaken niet open zou moeten praten omdat het gewoon niet hoort. We mogen over allerlei gruwelijke dingen zoals ernstige ongelukken tot in details praten of ingrijpende operaties laten zien op de televisie, maar bij zoiets normaals als menstruatie, een eerste zaadlozing en seksualiteit reageren een behoorlijk aantal mensen nog steeds erg ongemakkelijk. Je mag zonder blikken of blozen tegen andere mensen vertellen dat je bijvoorbeeld op de televisie een documentaire over gruwelijke misdaden hebt gezien, maar je kunt nog steeds niet openlijk meedelen dat je heerlijk hebt gevree‘n met je partner terwijl dat laatste toch heel wat positiever en menselijker is dan die afschuwelijke misdaden.

In bepaalde culturen zijn er rituelen voor zowel jongens als meisjes om de kindertijd af te sluiten en het volwassen worden te vieren. Dat dit ook met het seksuele leven van de puber te maken heeft, spreekt voor zich alhoewel daar niet vrijelijk over gesproken wordt. Dergelijk rituelen missen we in het westen. Als een meisje voor het eerst ongesteld wordt, wordt daar over het algemeen door de meeste ouders niet zoveel aandacht aan besteed. Het meisje wist immers dat het er aan zat te komen en nu is het dus zover. Over de eerste zaadlozing van een jongen wordt door de meeste ouders nauwelijks gesproken. Ook de jongen zelf zal hier niet snel openlijk over praten. Er rust bij veel mensen nog steeds een taboe op en wordt over het algemeen niet gezien als het volwassen worden van het lichaam maar wel als een stukje seksuele ontwikkeling. Dat zowel menstruatie als eerste zaadlozing ŽŽn van de mijlpalen in een kinderleven zijn, laat zich raden. Mevr. J.v.B. vertelde mij dat zij de eerste menstruatiedag van haar dochters wel heeft gevierd met taart en een cadeautje. Haar zoon reageerde daarop verontwaardigd want hij zou nooit ongesteld kunnen worden en dus ook geen feestje krijgen. Met hem werd toen afgesproken dat hij zodra hij zijn eerste zaadlozing zou hebben gehad ook een cadeau en taart zou krijgen omdat dat absoluut ook een feest waard was. Menstrueren en het krijgen van zaadlozingen duidt er immers op dat het lichaam op dat gebied gezond is en werkt en dat de jongen of het meisje als het ware een nieuwe levensfase ingaat: de weg naar volwassen worden. En dat is een feest waard, aldus mevr. J.v.B.

Als je als meisje geboren wordt kun je mits je uiteraard gezond blijft er zeker van zijn dat je te maken krijgt met een aantal hele ingrijpende lichamelijke en geestelijke veranderingen. Hier in het westen worden de meeste meisjes tussen de tien en veertien jaar voor het eerst ongesteld. Tijdens de puberteit worden de secundaire geslachtskenmerken ontwikkeld. De baarmoeder, eierstokken, vagina en de kleine schaamlippen gaan groeien. De borstklieren ontwikkelen zich en de tepels veranderen. Er ontwikkelt zich haargroei onder de oksels en op de schaamheuvel. De vormen van het lichaam van een meisje worden ronder door de toename van vet in het onderhuids bindweefsel en het bekken verbreedt zich. Voordat de eerste menstruatie doorbreekt kan een meisje al een paar maanden last hebben van pijnlijke borstjes, buikpijn, acnŽ of jeugdpuistjes en wisselende stemmingen. Ook behoort vaginale afscheiding tot de mogelijkheden. Vanaf de eerste menstruatie is een meisje vruchtbaar. Er zijn nogal wat meisjes die het niet echt leuk vinden dat ze op zo’n jonge leeftijd al te maken te krijgen met een lichaam dat volwassen wordt. Ze vinden zichzelf er geestelijk nog niet aan toe en zouden het liefst nog zorgeloos als een kind willen spelen. Het lichaam daarentegen dwingt hen om ook psychisch de weg naar volwassenheid te betreden. Dit kan psychische problemen opleveren die kunnen vari‘ren van licht tot zwaar. Deze problemen kunnen een zwaar stempel drukken op de puberteitsjaren. Wie kent niet het gezegde: ‘te groot voor een servet en te klein voor een tafellaken’. En het beroemde liedje van de cabaretier Paul van Vliet: ‘Meisjes van dertien’. Dit liedje gaat over de tegenstelling tussen meisjes die eigenlijk nog kind zijn maar toch al voor een deel vrouw zijn geworden en daar eigenlijk nog niet goed mee om weten te gaan. Meisjes die in de puberteit zitten, weten zich dikwijls geen raad met hun lichaam en de zich daarbij ontwikkelende erotische gevoelens. Ze kunnen daardoor overstelpt rake. Allerlei gevoelens en emoties die elkaar tegenspreken kunnen elkaar in een snel tempo opvolgen, het ene moment bijvoorbeeld, kun je het gevoel hebben mooi, jong en sterk te zijn en het volgende moment kun je in tranen uitbarsten omdat je jezelf lelijk en onaantrekkelijk vindt. In deze jaren willen ze het liefst dezelfde vrijheid en rechten die volwassenen ook lijken te hebben. Ze willen kunnen doen en laten wat ze zelf willen maar lopen hierbij nogal eens aan tegen de grenzen aan die ouders, leerkrachten, ja \\\'de volwassenen\\\' hebben gesteld. In de puberteitsperiode kunnen zowel meisjes als jongens het nogal eens erg oneens zijn met de gang van zaken zoals dit door ouders wordt voorgesteld en besproken. Een aantal van hen verzet zich dan ook hevig tegen de autoriteit van ouders en andere mensen die de zogenaamde volwassen wereld vertegenwoordigen en soms kan dit heftig escaleren en voelen beide partijen zicht niet begrepen. Kinderen in de puberteit lopen ook vaak tegen hun eigen grenzen aan omdat hetgeen ze willen en kunnen nogal eens wordt overschat of verkeerd ingeschat. De puberteitsjaren kunnen heel leuk en aangenaam zijn maar voor vele meisjes en jongens kan het ook een hele moeilijke periode worden waar een klein aantal van hen niet altijd op een positieve manier door heen weet te komen. Denk hierbij aan langdurige psychische problematiek, verslaving, jeugdcriminaliteit.

Tijdens de puberteitsjaren gaan de geslachtshormonen een grote rol spelen. Niet alleen in relatie tot de ontwikkeling van het lichaam maar ook bij de beleving van de (eigen) seksualiteit. De erotische gevoelens van zowel jongens als meisjes ontwikkelen zich in deze tijd en de seksuele ontdekkingsreis is dan begonnen. Dit gebeurt bij het ene kind sneller dan bij het andere kind. De seksuele ontwikkeling die een kind bij zichzelf waarneemt en de seksuele aandacht van anderen kan een kind in de puberteit danig in verwarring brengen. Wat moet je met al die gevoelens die zo overweldigend kunnen zijn? Hoe ga je daar mee om zonder jezelf te forceren en te beschadigen als ook de ander? De geslachtshormonen kunnen nogal eens overheersend en terroriserend zijn. Zelfs zo erg, dat er kinderen zijn bij wie hun gedrag er helemaal door beheerst lijkt te worden. Alleen daarom al is het van wezelijk belang om zowel meisjes als jongens seksueel goed en duidelijk voor te lichten. Waarbij aandacht voor liefde, respect en verantwoordelijkheid voor je eigen gevoelens en grenzen als ook die van anderen sterk benadrukt dienen te worden. Openheid en bespreekbaarheid bij opvoeders, ouders, leerkrachten, etc. op alle tereinen

Voor veel vrouwen is de maandelijks terugkerende menstruatie \\\'zacht uitgedrukt\\\' niet echt een bron van vreugde. In een aantal gevallen is er zelfs sprake van een ware kwelling. Zeker als er sprake is van klachten die met de menstruatie samenhangen, zoals:

Sommige vrouwen hebben zelfs een afkeer ten aanzien van de menstruatie ontwikkeld en zijn in hun periode afgunstig en zelfs vijandig ten aanzien van mannen die geen last hebben van menstruatie. Zo merkte mevr. M.T. eens op dat ze het liefst zou willen dat ‘het kraantje dichtgedraaid werd’. Voor haar hoefde het allemaal niet meer. Ze had twee kinderen ter wereld gebracht en die steeds weer terugkerende menstruatie had voor wat haar betreft dan ook helemaal geen functie meer. Bovendien kostte het haar iedere maand geld omdat ze maandverband moest kopen. ‘Zonde van het geld dus’, aldus mevr. M.T. Ze zag haar menstruatie als vervelend en overbodig waarbij ze voorbij ging aan het feit dat de hormonen die verantwoordelijk zijn voor de menstruatie ook een belangrijke functie hebben voor een goede werking van de rest van haar lichaam. Als de menstruatie kunstmatig tot stoppen wordt gebracht door bijvoorbeeld medicijnen of het verwijderen van eierstokken of baarmoeder, is het gevolg dat de vrouw vervroegd in de overgang komt. Met alle lichamelijke en geestelijke gevolgen vandien. Er zijn ook vrouwen die hun menstruatie als iets heel natuurlijks beschouwen. Het hoort bij de beleving van hun vrouwzijn. Mevrouw J.W. merkte het volgende op: “Jarenlang had ik ernstige problemen met mijn menstruatie. De ene maand was ik ongesteld, de volgende maanden niet en dat ging maar door. Het was altijd heel onzeker wanneer ik weer ongesteld zou zijn en ik liep dan ook altijd met maandverband op zak. Door deze problemen was ik ook nauwelijks vruchtbaar maar ik wilde dolgraag kinderen. Na een ingrijpende operatie werd ik regelmatig ongesteld en kon ik kinderen krijgen. Ik weet nog dat ik me echt vrouw voelde toen mijn menstruatie iedere maand kwam. Hoewel ik in de jaren voor de overgang last kreeg van hevige menstruaties waardoor ik gedurende ŽŽn ˆ twee dagen per maand niet kon werken heb ik het advies van mijn gynaecoloog nooit willen opvolgen. Hij raadde me aan om mijn baarmoeder te verwijderen. Mijn kinderwens was voltooid en ik had alleen maar last van dat ding, aldus de gynaecoloog. Ik heb dat geweigerd, ik had heel sterk het gevoel dat mijn baarmoeder echt van mij was en dat ik er vele jaren lief en leed mee heb gedeeld. Zolang ik niet in levensgevaar zou zijn \\\'en dat was zeker niet het geval\\\' was ik van mening dat deze gewoon kon blijven zitten. Ik ben goed door de overgangsjaren heen gekomen en ik heb nergens last meer van. Ik ben ontzettend blij dat ik mijn baarmoeder nog heb.’

Ayurveda ziet de maandelijks terugkerende menstruatie niet als een probleem maar als een kans, een unieke mogelijkheid waardoor het lichaam van een vrouw op een heel natuurlijke manier gereinigd wordt. Als u op deze manier naar menstruatie kunt kijken, begrijpent dat het vrouwenlichaam zelf het onnodig geworden baarmoederslijmvlies en daarmee mogelijke schadelijke stoffen, afstoot en opruimt zal vanzelf het nodige respect ontstaan. Daarnaast speelt de baarmoeder een hele belangrijke rol bij zowel psychische als hormonale functies. Menstruatie hoort bij het goed functioneren van een vrouwenlichaam en is als je het goed beschouwd een wonder van de natuur. Helaas hebben in het westen de meeste mensen niet goed geleerd om geestelijk positief en goed om te gaan met lichamelijke klachten. Lichamelijke ongemakken en pijntjes worden niet tot nauwelijks meer geaccepteerd. Alles moet snel en makkelijk opgelost worden. Men moet er zo min mogelijk en liefst helemaal geen last van hebben of er door beperkt worden. De reclamewereld speelt daar handig op in, de vele soorten maandverband beloven een ‘ongestoorde’ en zelfs ‘prettige’ menstruatieperiode waarin de vrouw zich vrij kan bewegen en kan doen en laten wat ze wil, net of dat ze niets ondergaat en nergens geen last van heeft. Ik ben van mening dat als een vrouw leert accepteren dat menstruaties horen bij haar vrouwzijn en dat de natuur haar werk naar behoren uitvoert, ze de daarbij behorende ongemakken makkelijker kan accepteren waardoor ze over het algemeen minder last zal hebben van haar maandelijkse menstruaties. De vrouwen waarbij iets mis is met de vrouwelijke organen uiteraard daargelaten. Ayurveda kent vele natuurlijke middelen die kunnen worden ingezet bij vrouwen die door een niet optimale werking van hun lichaam met menstruatieklachten kampen.Een Ayurvedisch arts zal dan eerst onderzoeken door welke dosha deze klachten veroorzaakt worden.

Veel vrouwen beginnen op (zeer) jonge leeftijd met het slikken van een anticonceptiepil. Ze kunnen dan zonder het risico van een ongewenste zwangerschap seksuele omgang hebben met jongens. Ik wil hierover geen oordeel uitspreken maar er wel op wijzen dat een anticonceptiepil tegenwoordig bestaat uit lichte hormonen die een natuurlijke menstruatie tegenhouden. Het bloedverlies wordt weliswaar veroorzaakt door afgestoten baarmoederslijmvlies maar er vindt geen eisprong plaats waardoor volgens Ayurveda de menstruatie niet als ‘natuurlijk’ benoemd mag worden. Een aantal meisjes krijgt door het slikken van een dergelijke pil problemen met de natuurlijke menstruatie en vruchtbaarheid, dit zodra ze meestal na jaren slikken stoppen met het gebruik deze pil. De vraag die bij mij bovenkomt is dan ook of je meisjes en jongens niet dusdanig moet opvoeden dat ze hun seksuele behoeften leren beheersen en dat ze zoeken naar alternatieven om hun seksuele behoeften te uiten. Alternatieven die minstens even veilig zijn als het slikken van de anticonceptiepil maar die minder schadelijk voor het lichaam zijn. Helaas doen veel ouders naar mijn mening daar nog niet echt veel moeite voor, dit komt deels omdat er thuis nog steeds niet in openheid over (seksualiteit en alles wat daarbij komt kijken) gesproken kan worden en anderzijds het ontbreken van inventiviteit en creativiteit als ook de gemakzucht bij ouders die een rol speelt. De anticonceptiepil wordt immers als makkelijk en veilig beschouwd. Meisjes worden in ieder geval niet zwanger mits ze de pil niet vergeten te slikken. Maar het slikken van een anticonceptiepil heeft nog een ander ernstig nadeel: het beveiligt niet tegen geslachtsziekten of tegen Aids. Voor veilige seks Ñzoals dat tegenwoordig aangeduid wordtÑ zijn andere middelen nodig, zoals het gebruik van condooms.