Deze vorm van hoofdpijn ontstaat dikwijls door spanning van bepaalde spieren in nek en/of hoofd. De spieren worden als het ware ‘over’spannen’. De hoofdpijn is vaak dubbelzijdig. Dit betekent dat deze hoofdpijn aan beide kanten van het hoofd kan voorkomen. Het lijkt in veel gevallen of er een strakke band om het hoofd zit. Dikwijls gaat deze vorm van hoofdpijn gepaard met een pijnuitstraling vanuit de nek. Meestal is er geen sprake van misselijkheid of overgeven bij deze vorm van hoofdpijn.

Spanningshoofdpijn kan veroorzaakt worden door o.a.:
 

 

 

De klachten en de verschijnselen die bij migraine horen variëren van mens tot mens. De meest bekende verschijnselen bij een aanval van migraine kunnen zijn:
 

-          een hevige, kloppende hoofdpijn die dikwijls aan één kant van het hoofd zit

-          misselijkheid en soms braken

-          soms diarree
 

Bij een aantal mensen wordt de migraineaanval voorafgegaan door zogenaamde ‘aura’ verschijnselen. Deze kunnen bestaan uit kortdurende (kan variëren van tien tot zestig minuten en soms zelfs wat langer) storingen in het zien, bijvoorbeeld: waziger zien, het zien van lichtflitsen, het zien van sterretjes, het zien van een ‘aura’ van kleuren, een gedeeltelijke uitval van het gezichtsveld. Migraine kan zich ook enkele uren tot een aantal dagen voor de aanval aankondigen door klachten zoals het veranderen van stemming, het verlies van concentratie, geeuwen, overactiviteit of inactiviteit en trek hebben in zoet. Het aantal migraineaanvallen en de ernst kan sterk variëren. De duur van een migraineaanval die niet behandeld wordt kan variëren van vier uur tot enkele dagen. Tijdens een aanval worden licht en geluid heel slecht verdragen. De oorzaak van migraine is niet altijd duidelijk. Aangenomen wordt dat erfelijke factoren een rol spelen maar ook tijdelijke ontstekingsreacties van de bloedvaten in de hersenvliezen zou mogelijk een migraineaanval kunnen veroorzaken. Ook kan een beschadiging in de halswervels door bijvoorbeeld een ongeluk of ernstige slijtage de mogelijke oorzaken zijn voor het krijgen van op migraine lijkende aanvallen. Deze hoofdpijn wordt cervicogene hoofdpijn genoemd. (We hebben het hier dus niet over de verschijnselen die door een whiplash veroorzaakt kunnen worden). Eveneens kunnen (over)vermoeidheid, sterke inspanning, weersveranderingen, stress, verdriet, woede, zorgen of andere sterke emoties en/of het eten van bepaalde voedingsstoffen zoals chocola, oude kaassoorten, het drinken van wijn of cafeïne een migraineaanval veroorzaken.

 

Bij vrouwen kunnen de vrouwelijke hormonen een rol spelen bij het ontstaan van migraineaanvallen. Ook de anticonceptiepil kan dergelijke migraineaanvallen oproepen. Migraineaanvallen kunnen zo hevig zijn en regelmatig voorkomen dat het leven van degene die er last van heeft er behoorlijk door vergald wordt. Als hier sprake van is, kan de persoon in kwestie niet werken of anderszins functioneren. Degene die het treft voelt zich doorgaans erg ziek en kan alleen maar in bed liggen tot de aanval weer over is. Migraine kan behandeld worden door het slikken van pijnstillers en speciale middelen voor migraine. Bij deze laatste middelen wordt een onderscheid gemaakt tussen middelen die een aanval stoppen of middelen die een aanval voorkomen. Al deze middelen hebben uiteraard de nodige bijwerkingen.                                    

Deze vorm van hoofdpijn kan ontstaan door het te dikwijls nemen van medicijnen die hoofdpijn tegengaan (drie maanden of langer). Als er een vicieuze cirkel is ontstaan doordat degene die dikwijls aan hoofdpijn lijdt alsmaar pijnstillers slikt om die hoofdpijn tegen te gaan, kan het gebeuren dat die pijnstiller juist hoofdpijn veroorzaakt. Als mensen dan stoppen met het slikken van die pijnstiller, verdwijnt de hoofdpijn meestal. Bepaalde geneesmiddelen tegen hoofdpijn, de zgn. ergotamines maar ook gewone pijnstillers zoals paracetamol, ibuprofen etc. kunnen juist hoofdpijn veroorzaken als ze te dikwijls worden gebruikt. Maar hoe merk je nu dat jouw hoofdpijn komt door het gebruiken van medicijnen? Als de hoofdpijn zich minstens veertien dagen of meer in de maand aanwezig is en één van de volgende kenmerken heeft, te weten: dubbelzijdige hoofdpijn, vage tot matige hoofdpijn, misselijkheid, is er in de meeste gevallen sprake van hoofdpijn die veroorzaakt wordt door het veelvuldig gebruiken van medicijnen. Het beste is meteen te stoppen met het innemen van die medicijnen en/of te overleggen met een arts. Natuurlijk zal de hoofdpijn na het stoppen met innemen verergeren. En dat zal de motivatie om te stoppen niet bepaald makkelijk maken. Maar na een aantal dagen zal de pijn verminderen en soms zelfs wegblijven.

 

Clusterhoofdpijn is een pijn die eenzijdig en heftig is en zich rondom of achter een oog concentreert. De aanvallen variëren sterk. Dit betreft zowel de duur van een aanval als het aantal aanvallen. Mensen kunnen bijvoorbeeld last hebben gedurende een periode van enkele weken tot soms een aantal maanden met soms meerdere aanvallen per dag en dan weer een periode helemaal niet. Een aanval kan 15 minuten tot 3 uur duren (kan uiteraard ook korter of langer) en dit kan dus meerdere keren per dag optreden.

 

Bij clusterhoofdpijn horen de volgende kenmerken:
 

-          tranende, rode ogen en soms een ooglid dat afzakt

-          een verstopte neus

-          aanval van transpiratie

-          drang om te bewegen

-          het komt nogal eens voor dat er een neiging bestaat om met zijn hoofd tegen de muur te bonken vanwege de felle pijn

-          de aanvallen komen meestal ’s nachts voor

 

De aanvallen kunnen bestreden worden door het innemen van reguliere medicijnen. Naast het innemen daarvan hebben veel mensen baat bij het inademen van zuivere zuurstof. Het is echter helaas nog niet mogelijk om aanvallen van clusterhoofdpijn te voorkomen. Wel is het verstandig om risicovolle factoren die mogelijk een aanval kunnen uitlokken te vermijden zoals het innemen van middelen die de bloedvaten verwijden, stress, coffeïnehoudende  producten.                

Hoofdpijn door ontsteking van de neusbijholten

Naast en boven de neus bevinden zich holle ruimten. Deze ruimten worden de neusbijholten genoemd en staan in directe verbinding met de neusholte. Deze holten zijn bekleed met slijmvlies. Er zijn twee voorhoofdsholten die boven de ogen liggen en twee kaakholten die zich achter de wangen bevinden. Ook zijn er holten in het zeefbeen. Deze bestaan uit vele kleine holten en bevinden zich aan beide kanten tussen de neusholte en de oogkas. De kaakholten en de voorhoofdsholten staan via dit zeefbeen met de neus in verbinding. Ver achter bovenin de neus bevindt zich nog een holte, de wiggebeensholte.

 

In al deze holten kunnen ontstekingen van het slijmvlies ontstaan. Dit kan gebeuren na een verkoudheid. Hierdoor kan snot niet meer verwijderd worden en hoopt zich op tussen kaakholte en neus/keelholte. Daardoor ontstaat heel makkelijk een ontsteking van het slijmvlies. Doorgaans gaat een dergelijke ontsteking met stomen, het gebruik van medicijnen (penicilline, neusdruppels, etc.) weer over, maar in een aantal gevallen kan er een chronische ontsteking van één of meerdere van deze holten ontstaan. Dit kan gepaard gaan met de vorming van poliepen. Wanneer na een intensieve medische behandeling met medicijnen en/of bijholtespoelingen deze ontsteking niet overgaat kan besloten worden tot een operatie over te gaan waarbij eventuele poliepen verwijderd worden. Ook kan er sprake zijn van vernauwingen in de bijholten of een scheef neusbeen waardoor er niet voldoende afgescheiden kan worden door de neus en er ontstekingen ontstaan in de bijholten. Als medische behandelingen niet helpen kan ook hier een operatie een oplossing bieden. Als er sprake is van een bijholteontsteking kan dit gepaard gaan met een vervelende hoofdpijn.

Alcohol gaat via de maag en de dunne darm naar het bloed. Het bloed verspreidt de alcohol daarna door het hele lichaam. Via het bloed komt de alcohol na circa tien minuten in de hersenen. Zodra dit is gebeurd is iemand onder invloed van alcohol. Als iemand niet of heel weinig gegeten heeft zal dit proces vlugger gaan en als iemand wel voedsel gebruikt heeft voordat er alcohol gedronken wordt, zal dit proces iets langer duren. Alcohol verdooft de hersenen waardoor het allerlei effecten heeft op gedrag en op de stemming van de drinker. Remmingen kunnen hierdoor wegvallen, geheugen en concentratie raken verminderd en de zelfkritiek verdwijnt. Mensen kunnen door het drinken uitgelaten en heel vrolijk worden maar ook agressief of heel treurig. Hoe meer alcohol gedronken wordt, hoe sterker het effect zal zijn. Het alcoholgehalte in het bloed zal niet bij iedereen hetzelfde zijn. Individuele factoren spelen daarbij een rol, zoals het lichaamsgewicht, lichamelijke conditie, of het een man of een vrouw betreft, leeftijd. Door de lever wordt circa 95% van alle alcohol afgebroken. Circa 5% wordt door het lichaam uitgescheiden in de vorm van urine, adem en transpiratie. Een gemiddeld glas alcohol wordt binnen 1 à 1,5 uur afgebroken. Als er bijvoorbeeld 5 glazen alcohol gedronken wordt, dan zal 5 tot circa 7 uur kunnen duren voordat de alcohol afgebroken is. De afbraak van alcohol kan niet versneld worden door het drinken van sterke koffie, door beweging of door een koude douche of door veel te gaan eten of te braken.

Als alcohol in ons lichaam wordt afgebroken ontstaat acetaldehyde. Dit is een stof die giftiger en derhalve schadelijker is dan de alcohol zelf. Acetaldehyde wordt in ons lichaam omgezet in azijnzuur en dat wordt vervolgens afgebroken tot kooldioxide en water. Als er in relatief korte tijd veel alcohol gedronken wordt, zit er gedurende lange tijd acetaldehyde in het bloed. Het spreekt voor zich dat dit zeer schadelijk is. Bekend en zeer berucht is de kater die iemand de volgende dag kan hebben na het drinken van een aantal glazen alcohol. Deze kater gaat gepaard met een bonkende hoofdpijn en een algeheel gevoel van zich beroerd voelen. Dit wordt veroorzaakt door de bovengenoemde giftige stoffen in ons lichaam.

  

Een matig gebruik van alcohol, dus niet iedere dag en niet veel tegelijk, kan deze vorm van hoofdpijn voorkomen. Beter is om helemaal geen alcohol te gebruiken.

Zoals al eerder beschreven in een artikel over hart- en bloedvaten (in Ayurveda Actueel nummer 6/2006) kan een hoge bloeddruk gevaarlijk zijn voor de kransslagaders, de hersenen, de ogen en de nieren. Een te hoge bloeddruk zorgt ervoor dat het hart harder moet gaan werken. Door de hoge druk worden de aders verwijd. Daardoor kunnen ze hun elasticiteit verliezen en kan er schade aan de aders optreden. Omdat een bloeddruk nooit stabiel is maar wisselt van moment tot moment kan er door een tijdelijk wijder worden van de aders o.a. een druk in het hoofd ontstaan die gepaard kan gaan met hoofdpijn. Als u last heeft van hoge bloeddruk dient u deze altijd te laten behandelen door een reguliere arts of een Ayurvedisch arts. Dit kan gebeuren met reguliere middelen die de bloeddruk helpen verlagen en/of Ayurvedische middelen tegen hoge bloeddruk te slikken, door meer te bewegen, stress te vermijden, door gezond te eten. Het spreekt voor zich dat reguliere middelen die de bloeddruk helpen verlagen, de nodige lichamelijke bijwerkingen hebben.

Aangezichtspijn (trigeminusneuralgie) is een aandoening van de aangezichtszenuw, de nervus trigeminus.

Voor het gevoel in ons gezicht is de nervus trigeminus (drielingzenuw) verantwoordelijk. Het wordt ook weleens de vernus V genoemd omdat het de vijfde zenuw is van de twaalf paar hersenzenuwen. Deze zenuw ontspringt uit de Pons (brug). De Pons dat de wortel heet gaat naar de schedelbasis waar zich een zenuwknoop bevindt (ganglion van Gasser) en waar de zenuw zich verdeelt in drie takken (trigeminus). De eerste tak zorgt voor het gevoel van het voorhoofd en de ogen. De tweede tak zorgt voor het gevoel in het middenstuk van het gelaat (wang en neus en inwendig de bovenkaak, bovengebit en de neusbijholten). De derde tak zorgt voor het gevoel in de onderkaak, ondergebit, de tong en de kin. De derde tak bevat eveneens motorische zenuwvezels voor het bewegen van de kauwspieren. Aangezichtspijn veroorzaakt zeer hevige, korte pijnscheuten op een bepaalde plek in het aangezicht en meestal aan één kant. Mensen die hier last van hebben beschrijven het dikwijls als electrische schokken of een steek met een gloeiende naald (branden). Als de pijnscheuten gevoeld worden in het voorhoofd dan is de eerste tak erbij betrokken. Als de pijnscheuten in de bovenkaak, de neusvleugel of de bovenlip gevoeld worden, dan gaat het om de tweede tak. Als de pijnscheuten gevoeld worden in de onderkaak, de onderlip of de tong dan gaat het om de derde tak. De pijnscheuten kunnen uitgelokt worden door kauwen, slikken, spreken, kou, aanraken van een bepaalde plek in het gezicht (trigger point). Ook kunnen er gevoelige plekken op het aangezicht zijn die bij zachte aanraking aanleiding tot pijnscheuten kunnen geven, de zgn. Triggerpoints. De aanvallen variëren van enkele perioden in het leven tot zeer dikwijls. Het wordt veroorzaakt door een overprikkeling van de aangezichtszenuw. Niet altijd wordt er een oorzaak voor aangezichtspijn gevonden. In een enkel geval is de oorzaak een tumor of een ontsteking (bijvoorbeeld bij Multipele Sclerose). De meest voorkomende oorzaak is, zoals nu wordt aangenomen, dat een abnormale slinger in een bloedvat dat over de zenuw heen ligt er tegenaan drukt. Hierdoor kan de zenuw abnormaal gevoelig geworden zijn en kunnen geringe prikkels uit het gezicht heftige pijnscheuten veroorzaken.                                                          

 

Om aangezichtspijn te kunnen vaststellen wordt dikwijls een MRI scan van de hersenen gemaakt om uit te sluiten dat een tumor de klachten veroorzaakt. Er kan ook een bloedvat onderzoek gedaan worden.

Voor de behandeling kan men middelen tegen epilepsie geven omdat dat middelen zijn die eveneens de prikkelbaarheid van de aangezichtszenuw verminderen. In een aantal gevallen kan men overgaan tot het verdoven van de aangezichtszenuw met warmte (ingreep volgens Sweet) of wordt het abnormale bloedvat in de hersenen geopereerd (ingreep volgens Janetta). Zowel medicijnen als ingrepen brengen de nodige bijwerkingen en/of risico’s met zich mee.

 

Er zijn nogal wat mensen die een whiplash oplopen na een autobotsing (kop/staartbotsingen). Jaarlijks overkomt dit soort aanrijdingen zo’n 15.000 tot 30.000 mensen die in een auto zitten. Bij deze mensen wordt tijdens onderzoek door een arts bij circa een kwart een whiplash geconstateerd. Volgens de gegevens van het Whiplash Centrum Nederland moeten er meer mensen zijn die een whiplash hebben opgelopen maar wordt door degene die het slachtoffer onderzoekt deze whiplash over het hoofd gezien. Dit kan nare en zelfs onherstelbare schade voor het slachtoffer opleveren omdat juist een snelle behandeling van hem/haar zeer belangrijk is willen de klachten verdwijnen of beperkt blijven. Wat is een whiplash? Als gevolg van een zeer snelle, plotselinge, onverwachte beweging van hoofd en hals kan de hals niet gestabiliseerd worden door de aanwezige spieren. Er treedt dan een verrekking op van tal van structuren in de halswervelkolom waaronder de gewrichten, spieren, kapsels, ligamenten/banden, zenuwen en bloedvaten. Helaas is deze verrekking of beschadiging met de huidige onderzoeksapparatuur nog niet of nauwelijks aantoonbaar. Daardoor kan een whiplash over het hoofd worden gezien.
 

Als gevolg van deze verrekking kunnen er zeer diverse klachten ontstaan, te weten:
 

-          fysieke klachten (kunnen helaas niet altijd aangetoond worden)

-          psychische klachten

-          emotionele en/of sociale klachten

Niet bij iedereen die een whiplash heeft opgelopen hoeven alle klachten tegelijk voor te komen.

 

De meest voortkomende fysieke klachten kunnen zijn:
 

-          chronische of continue hoofdpijn, ondefinieerbare hoofdpijn, stekende hoofdpijn (kan op verschillende plekken in het hoofd voorkomen), migraineachtige hoofdpijn 

-          pijn in nek en schouders

-          beperking bij bewegingen

-          duizeligheid, evenwichtsstoornissen, misselijkheid

-          slaapproblemen

-          tintelingen in armen en/of benen en bij enkele mensen ook krachtverlies

-          nek niet meer kunnen draaien, krakende nek

-          zenuwpijn in o.a. nek, rug, schouders, armen, handen

-          verminderd gehoor

-          overgevoeligheid voor harde geluiden of voor geluiden door elkaar

 

De meest voorkomende psychische problemen kunnen zijn:
 

-          een verstoord lange en/of korte termijn geheugen

-          vergeetachtigheid

-          stoornissen in de coördinatie

-          verandering in karakter

-          geen twee dingen tegelijk meer kunnen doen

-          verminderde concentratie

 

De meest voorkomende emotionele klachten kunnen zijn:

-          niet goed meer kunnen lezen en/of schrijven

-          niet goed meer kunnen deelnemen aan een gesprek

-          veranderingen in karakter

-          ziekteverzuim met kans op verlies van werk

-          onbegrip voor de klachten (een whiplashpatiënt ziet er niet ziek uit)

-          isolement

 

Zoals al geschreven is een juiste diagnose en een snelle behandeling na het ongeluk essentieel als er sprake is van een whiplash. Deze behandeling kan ondermeer bestaan uit fysiotherapie waarbij de fysiotherapeut de patiënt bepaalde oefeningen geeft om de beweeglijkheid van de nek te handhaven. Ook massage is belangrijk om de spieren en andere weefsels soepel te houden. Als er sprake is van pijn, kunnen er medicijnen tegen pijn worden voorgeschreven. Ik wil me in dit artikel voor wat betreft de klachten die behoren bij een whiplash beperken tot de hoofdpijn. Om chronische hoofdpijnklachten te voorkomen is het zeer essentieel dat de whiplash direct na het ongeval op de juiste manier behandeld wordt.

 

Uiteraard zijn er nog veel meer oorzaken voor het krijgen van hoofdpijn te noemen. Maar het voert naar mijn idee te ver om ze op deze plek allemaal te beschrijven. Veel ziekten kunnen namelijk gepaard gaan met hoofdpijn zoals griep, hooikoorts, hersenbloeding, bepaalde hersenziekten, etc. Als u opeens ernstige hoofdpijn heeft die niet verklaard kan worden of gepaard gaat met andere klachten zoals dubbelzien, duizeligheid, kortademigheid, koorts, een stijve nek, geheugenverlies, coördinatieproblemen, een verlamd of krachteloos gevoel in de armen en/of benen, etc. of als u last heeft van hoofdpijn die maar niet over wil gaan raadpleeg dan een (Ayurvedisch) arts.

Hoofdpijn wordt in Ayurveda shirah shula genoemd. Hoofdpijn wordt gezien als een complexe verstoring die veroorzaakt kan worden door diverse factoren. Ayurveda ziet het hoofd als de zetel van de hersenen en de poort tot waarnemen. De meeste srotamsi (subtiele kanalen in het lichaam) zijn verbonden met het hoofd. Ofschoon ieder mens weleens last heeft van hoofdpijn en het dus zeer veel voorkomt en eigenlijk in de meeste gevallen lastig, vervelend en pijnlijk gevonden wordt, zien de meeste mensen hoofdpijn als iets wat eigenlijk bij het leven hoort en waaraan niet altijd te ontkomen is. Men neemt een pijnstiller (paracetamol, aspirientje e.d.) om de hoofdpijn te bestrijden. Ayurveda ziet hoofdpijn echter als het gevolg van een probleem in het lichaam tengevolge van verstoring van één of meerdere doshas en dat verholpen dient te worden. Om betreffende dosha(s) weer in evenwicht te brengen wil verergering voorkomen kunnen worden.

Ayurveda beschrijft drie typen van hoofdpijn, te weten:
 

-          hoofdpijnen die veroorzaakt worden door vata

-          hoofdpijnen die veroorzaakt worden door pitta

-          hoofdpijnen die veroorzaakt worden door kapha

 

Deze soort hoofdpijn komt in grote lijnen overeen met spanningshoofdpijnen. Meestal begint dergelijke pijn in het achterhoofd en straalt daarna uit naar het voorhoofd en wordt gekenmerkt door een kloppende, bonzende pijn. Deze soort hoofdpijn verergert bij het zich bevinden op grote hoogte (verblijven in hoge bergen) en door uitdroging (als er sprake is van een te laag vochtgehalte in het lichaam). Deze hoofdpijn wordt ook erger bij beweging en verdwijnt als iemand rust.

 

Vata-hoofdpijn kan in verband worden gebracht door spanning in nek- en schouderspieren, constipatie, een stijve rug, ischias. Maar het kan ook veroorzaakt worden door emoties die met een verstoorde Vata in verband staan zoals: grote ongerustheid/bezorgdheid, angst en onzekerheid. Als er sprake is van hoofdpijn door hoge bloeddruk is vata uit evenwicht. Hierbij kunnen echter ook pitta en kapha uit evenwicht raken. Door de uitdrogende werking van vata gaan de bloedvaten bij het ouder worden uitdrogen en verharden ze. Hierdoor verliezen ze hun elasticiteit waardoor de bloeddruk gaat toenemen. Door het verliezen van de elasticiteit kan er een verandering in de bloedstroom plaatsvinden waardoor kapha-verhogend voedsel dat vetrijk is zich makkelijker kan afzetten tegen de wanden van de bloedvaten met alle gevolgen vandien. Stress zowel fysiek als emotioneel kan eveneens voor een verhoging van de bloeddruk zorgen. De stress die door emoties veroorzaakt worden, worden bijna allemaal door pitta gereguleerd.

 

Suggesties om zelf te doen bij deze vorm van hoofdpijn:
 

-          oliemassage. Hierdoor worden de gespannen spieren in de nek en de schouders losser gemaakt. De beste olie hiervoor is sesamolie. Hierna wordt meestal een warme douche genomen die eveneens ontspannend werkt. Verder werken een voetmassage en een eventuele hoofdhuidmassage voor het slapengaan zeer gunstig op het onder controle houden van vata. De kruin en/of de voetzolen dienen hierbij licht gemasseerd te worden met sesamolie

-          klysma met warm water. Omdat vata-hoofdpijn dikwijls te wijten is aan opgehoopte gifstoffen (ama) in de dikke darm adviseert Ayurveda een dergelijke klysma. Hiermee kunnen de gifstoffen zoveel mogelijk uit het lichaam verwijderd worden. Ook het toedienen van een olieklysma is een heel goede manier om vata mee te helpen in evenwicht te komen

-          nasya. Een nasya met warme ghee (drie tot vijf druppels) kan in elk neusgat gedruppeld worden. Deze nasya verlicht de hoofdpijn en helpt vata te verminderen

-          als er sprake is van te weinig vocht in het lichaam waardoor vata-hoofdpijn is ontstaan, neem dan een suikerzoutoplossing, bijvoorbeeld 1 eetlepel suiker, ¼ theelepel zout en circa 10 á 15 druppels limoensap in een halve liter water. Nierpatiënten of mensen met een te hoge bloeddruk moeten met deze oplossing echter voorzichtig zijn omdat zout voor hen niet goed is. Ook als iemand niet teveel zout wil gebruiken drink dan een paar glazen – liefst warm – water. Dat kan nooit kwaad

-          als vata-hoofdpijn het gevolg is van een kater na het drinken van teveel alcohol kan eveneens bovengenoemde zoet-zoutoplossing genomen worden

-          volg een vata-verlagend dieet

-          de patiënt leren hoe hij/zij emoties zoals grote ongerustheid/bezorgdheid, angst en onzekerheid kan aanpakken door inzicht te krijgen in het hoe, waarom en waardoor van deze emoties

 

Als er sprake is van een hoofdpijn die door pitta veroorzaakt wordt begint deze meestal in de slapen en trekt dan door naar het midden van het hoofd. Deze pijn wordt gekenmerkt door een stekende, brandende, doordringende of borende pijn en wordt verergerd door helder licht, een hete zon, hitte, of door bepaald voedsel zoals zuur fruit, erg gekruid eten, etc. Er kan misselijkheid optreden. Ook kan er sprake zijn van brandende ogen, het zien van lichtflitsen en/of duizeligheid. Er kan eveneens sprake zijn van prikkelbaarheid door een teveel aan pitta. Deze vorm van hoofdpijn hangt samen met de maag en de ingewanden. Migraine (Ayurveda: Ardhavabhedak) valt onder deze vorm van hoofdpijn. Ayurveda ziet migraine als een disbalans van pitta en vata en de bloedvezels in het hoofd. Hierdoor wordt een ontstekingsreactie veroorzaakt van de bloedvaten of een verwijding van de halsslagader. Problemen met de ogen zoals glaucoom kan door de toenemende druk in de ogen hoofdpijn veroorzaken. Giftige stoffen in de lever kan voor overgevoeligheid voor licht, rode en pijnlijke ogen (allochaka pitta) zorgen. 

 

Pitta hoofdpijn kan mede veroorzaakt worden door emoties die bij een verstoorde Pitta horen, o.a.: grote ergernis, jaloezie, veroordelen, stress, etc. 

Suggesties om zelf te doen bij deze vorm van hoofdpijn:

-          het drinken van een verkoelende thee die op kamertemperatuur is, bijvoorbeeld: komijn-korianderthee waarbij gelijke delen komijn en koriander gebruikt worden (1 theelepel per kruid in een kom water)

-          het eten van iets zoets bijvoorbeeld een zoete vrucht of ijs (niet te koud)

-          ‘s avonds de voetzolen en de hoofdhuid licht masseren met brahmi-olie

-          het op de voorhoofd en slapen aanbrengen van een verkoelende pasta van bijvoorbeeld 1 theelepel sandelhoutpoeder met wat water vermengd die circa een half uur blijft zitten en daarna afgewassen dient te worden

-          altijd het hoofd te bedekken als het warm weer is om het hoofd niet te heet te laten worden

-          ook hier geldt de patiënt leren hoe hij/zij deze emoties kan leren aanpakken door inzicht te krijgen in het hoe, waardoor en waarom van deze emoties

Deze vorm van hoofdpijn zal vooral ’s winters en/of in het voorjaar voorkomen. Hij hangt dikwijls samen met verstopte neusbijholten (sinussen), een verstopte neus en gaat dikwijls gepaard met verkoudheid of met hoesten. Ook kan het een gevolg zijn van allergieën zoals hooikoorts. Deze pijn begint meestal langzaam en wordt dan erger en is meestal dof en voelt als diepliggend aan. Ze begint aan de bovenkant van het voorhoofd en kan ook voelbaar zijn ter hoogte van de bijholten. De pijn verergert wanneer iemand die er last van heeft vooroverbuigt. Deze vorm van hoofdpijn kan echter ook veroorzaakt worden door een infectie in de kaakholte doordat een tand of kies ontstoken is geraakt (zenuwontsteking) en door emoties die bij een verstoorde kapha horen zoals: hebzucht, gulzigheid, bezitsdrang, depressie.

 

Suggesties om zelf te doen bij deze vorm van hoofdpijn:

-          stomen met bijvoorbeeld eucalyptus, verse gember of kamille om het vastzittende slijm los te maken. Neem kokend water en doe daarin één van de genoemde middelen. Bedek het hoofd met een handdoek en ga met het gezicht boven de stoom hangen (oppassen dat je je niet verbrandt). Probeer zo diep mogelijk door de neus in- en uit te ademen en snuit de neus indien dit nodig is. Doe dit een aantal minuten en een paar keer per dag. Na het stomen dient ervoor gezorgd te worden dat het hoofd niet te gauw afkoelt

-          zout water. Maak een oplossing van zout in warm water ( 1 theelepel op een half glas warm water) en druppel drie tot vijf druppels per neusgat hiermee. Doe dit meerdere keren per dag

-          patiënt leren inzien hoe hij/zij de emoties kan aanpakken door inzicht te krijgen in het hoe, waardoor en waarom van deze emoties

 

In de meeste gevallen van hoofdpijn is toegenomen vata de boosdoener. Vata is namelijk de meest dominante en rusteloze van de drie doshas. 

Bij migraine is pitta meestal uit balans. Maar ook vata en kapha kunnen migraine veroorzaken als ze uit evenwicht zijn. 

Als migraine veroorzaakt wordt door vata die verstoord is, kan dit de volgende symptomen opleveren: angst, depressie, een droge huid, constipatie en extreme hoofdpijn.

Als migraine veroorzaakt wordt doordat kapha verstoord is, kan dit de volgende symptomen opleveren: een doffe hoofdpijn, zwaarheid in het lichaam en hoofd, flauwte, misselijkheid, overgeven, wit of helder gekleurde en overmatig slijm. 

Ademhalingsstoornissen kunnen bij deze twee vormen van migraine eveneens voorkomen.

Migraine tengevolge van pitta die verstoord is wordt eerder in dit artikel beschreven.                                                                       

Ayurveda stelt dat hoofdpijn kan ontstaan door:

1.      dieetfactoren: het niet eten volgens de eigen unieke constitutie; het overmatig gebruiken van zware en zure voedingsmiddelen; het drinken van ijskoude dranken; een niet goed verlopende spijsvertering waardoor het voedsel niet goed verteerd wordt en er ama ontstaat

 2.      leefstijl: het niet leven volgens de eigen unieke constitutie; het onderdrukken van natuurlijke behoeften zoals geeuwen, hoesten, niezen, naar het toilet gaan; overdag slapen; onvoldoende slapen; overmatig alcoholgebruik; hard en opgewonden praten; blootstelling aan koud weer

 3.      omgevingsfactoren: vieze lucht, harde tegenwind, stof, rook, koude maar ook hitte

 4.      psychologische factoren: psychische stress en problemen, grote opwinding, sterke emoties zoals woede, angst, zorgen, onderdrukking van huilen of overmatig huilen

 5.      seizoensfactoren: wisseling van de seizoenen

 6.      verwondingen: elke verwonding aan hoofd, nek en schouders

 

Hoofdpijn kan eveneens ontstaan door ziekten zoals: reuma, diabetes mellitus, hoge bloeddruk, hormonale afwijkingen, geelzucht, bepaalde hersentumoren, hersenbloeding, nierfalen, hormonale stoornissen en vele andere ziekten die door een verstoorde pitta of kapha veroorzaakt worden.

Eveneens kan hoofdpijn veroorzaakt worden door griep, oorinfecties, hersenvliesontsteking, tekorten aan vitamines zoals B12, mineralen zoals calcium, magnesium en zink. Ook oververmoeidheid, slapeloosheid, roken, het gebruik van drugs, het gebruiken van pijnstillers en andere medicijnen, het overslaan van maaltijden, teveel seksuele activiteiten, etc. kunnen de oorzaak zijn voor het krijgen van hoofdpijn.

 

De aanleidingen om hoofdpijn te kunnen krijgen is velerlei. Daarom wordt hoofdpijn gezien als een complexe verstoring waarbij één of meerdere doshas in het spel zijn.

 Ayurveda stelt dat wanneer men niet leeft, eet en beweegt volgens de eigen unieke constitutie en tengevolge daarvan de gezondheid niet optimaal is en als er sprake is van het veelvuldig voorkomen van de negatieve emoties die ook bij de eigen unieke constitutie behoren en zich manifesteren wanneer de constitutie uit balans, is vata zal toenemen en dat vata zich zonder of met kapha verzamelt en ophoopt in de bloedvezels van de nek, wenkbrauwen, oren, ogen en schedel en intense pijn kan gaan veroorzaken.

 

Omdat een disbalans van Vata in veel gevallen de oorzaak is voor hoofdpijn, noem ik hier een aantal aanleidingen die Vata uit balans kunnen brengen:

-          Slapeloosheid en een onregelmatig slaappatroon

-          het niet eten van voedingstoffen die goed voor de hersenen zijn

-          het eten van droog of koud voedsel

-          het eten van fastfood producten

-          onregelmatig eten

-          het lang verblijven in droge, koude lucht

-          teveel lezen, televisie kijken

-          stress

 

De subdoshas Apana Vata en Prana Vata zijn betrokken bij de disbalans van Vata door o.a. bovenstaande aanleidingen.

 

Apana Vata kan gezien worden als de basis van alle andere subdoshas van Vata. Als Apana Vata is verstoord, heeft dit invloed op de andere subdoshas van Vata.

Apana Vata raakt verstoord als er erg droog voedsel en/of onregelmatig wordt gegeten. Ook het langere tijd zitten in dezelfde houding zonder beweging (bijvoorbeeld in een vliegtuig) zorgt ervoor dat Apana Vata verstoord raakt.

 

Prana Vata kan gezien worden als de regerende subdosha van Vata. en het hoofd is de plaats van deze subdosha. Als deze subdosha uit balans is veroorzaakt het constipatie en/of heeft het invloed op de spijsvertering die op hun beurt weer zorgen voor hoofdpijn. Maar hoofdpijn kan echter ook veroorzaakt worden door problemen met de spijsvertering en/of door constipatie. Deze problemen kunnen allemaal veroorzaakt worden door slechte eet- en slaapgewoonten, door hetgeen gegeten wordt, door stress.

 

Ook de andere subdoshas van Vata kunnen voor hoofdpijn zorgen. Bijvoorbeeld Samana Vata die de beweging van voedsel leidt door het maagdarmkanaal, kan ook de oorzaak van hoofdpijn zijn als deze beweging niet gladjes kan verlopen. Dit kan gebeuren door teveel gasvorming in maag en/of darmen.

 

Ayurveda en reguliere pijnstillers. 

Veel mensen zullen bij hoofdpijn snel grijpen naar reguliere pijnstillers. Hoofdpijn is immers vervelend, storend, beperkend en men wil er zo snel mogelijk vanaf. Dat iedere reguliere pijnstillers altijd bijwerkingen hebben nemen ze dan voor lief of ze staan er niet bij stil. Ach, wordt er gedacht, zo’n onschuldig aspirientje of paracetamolletje. En eentje kan toch niet zoveel kwaad. Men is onkundig van de werking die o.a. deze middelen hebben op de doshas.

Meest pijnstillers verhogen vata en  pitta . Een toegenomen vata zorgt voor hartkloppingen, heeft een negatieve invloed op de spijsvertering en kan zorgen voor allerlei andere problemen waarbij vata betrokken is. Een toegenomen pitta zorgt voor maagzuur en/of maagpijn (in ernstige gevallen kunnen er zelfs maagbloedingen ontstaan).

 

Natuurlijk zal het eenmalig en een heel enkele keer innemen van een dergelijke pijnstiller niet desastreus zijn voor het lichaam, maar veel mensen nemen echter regelmatig de een of andere pijnstiller in. Het is bekend dat er nogal wat mensen als het ware verslaafd zijn aan de een of andere pijnstiller. Men heeft niet meer leren omgaan met pijn, is er min of meer angstig voor en wil dat de pijn heel snel verdwijnt. Over de mogelijke oorzaken van die pijn wordt niet al teveel of zelfs helemaal niet nagedacht en zeker niet over hoe over verandering van eet-, leef- en bewegingspatroon. Een pijnstiller neemt in de meeste gevallen inderdaad de pijn voor een korte periode weg maar de oorzaak voor die pijn wordt er absoluut niet door weggenomen. Als aan die oorzaak niets gedaan wordt, kan deze verergeren met alle gevolgen vandien.                                                                       

                                                     &